Ghasligting nedir
Merriam-Webster 2022 yılının sözcüğü olarak “gaslighting”i seçti. Bu terimin Türkçe karşılığı yok. Ancak anlamı, bireyin gerçekliği sorgulamasına neden olacak bir manüpilasyon şekli olarak açıklanabilir. Bu, çoğu zaman en yakındaki kişiler tarafından yapılır; arkadaş, eş ya da bu gönderide bahsettiğim gibi ebeveyn..
Ebeveynler de yapar mı?
Ebeveyn gaslightingi, aslında üstü kapalı yapılan bir duygusal istismar türüdür. Bu ebeveynler, çocuğun gerçeklik duygusunu ve zihinsel istikrarını baltalamak için manipüle ederler. Kendi ihtiyaçlarını karşılamak için çocuk üzerindeki güven ve otoritesini kullanarak, gücü, kontrolü, haklılık durumunu elinde tutmak isterler.
Bu ebeveynler; çocuklarının deneyimlerini inkar ederler. Gerçekleri kendi amaçlarına göre çarpıtırlar. Her zaman haklı olduklarına/ haksızlığa uğradıklarına inanırlar. Asla özür dilemezler. Çocukları için neyin en iyi olduğunu bildiklerini düşünürler. Çocuklara kendilerini kötü hissettirirler. Çocuklarını kendilerinden daha iyi tanıdıklarına inandırırlar. Çocuklarının duygularını görmezden gelirler.
Bilinçli yapıldığında büyük bir istismar olduğu su götürmez bir gerçek, ancak ben farkında olmadan yapılabilen, belki iyi niyetli olduğunuzu düşünerek yaptığınız noktalara ışık tutmaya çalışacağım. Belki ebeveynlerinizden böyle gördünüz ve otomatik tepkiler veriyorsunuz, belki çocuğun bağımsızlık geliştirmesine karşı bilinçsiz bir tepki veriyorsunuz.. Ancak farkında olmak ilk adım.
Örneğin çocuğunuz düştü ve dizi sıyrıldı. Ağlamasını engellemek için iyisin, küçük bir sıyrık deyip geçebilirsiniz ancak işte bu küçük bir gaslighting örneği. Çünkü muhtemelen dizi acıdı, ağrıdı, düştüğü için korktu, ağlama ihtiyacı duydu. Bu ihtiyacı görüyor olup nasıl hissettiğine dikkat vermek, geçeceğini güvende olduğunu söylemek, belki minik bir pansuman yapacağını söylemek daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Neler yapabiliriz:
İnkar etmek değil, duygularına saygı göstermek
Çocukların duygularının yetişkininkiler kadar geçerli olduğunu anlamak gerekir. “üzülecek ne var onda boşver” yerine “merak etme senin için buradayım” “şaka kaldırmayı öğren” yerine “bu konuda şaka yaparak seni kırdım, özür dilerim”
Karşı koymak/ yönlendirmek yerine sohbete dahil olmak
Duygularınızı çocuğa yükleyerek tartışmaktansa, bakış açılarınızı birbirine bağlamak “demek ki ben kötü bir anneyim” yerine “bu konuda iyi hissetmen için napabilirim” Çocuklara daha iyisini bilmiyormuş gibi hissettirmek yerine, olayların neden böyle olduğunu anlamalarına yardımcı olmak “çünkü ben öyle istiyorum” yerine “çünkü böyle yaparsan şöyle kötü olabilir/böyle iyi olabilir”
Önemsizleştirme yerine sorunların üstesinden gelmek
Duygu ve tepkilerini doğrulamak “aşırı tepki veriyorsun” yerine “bunu senin için nasıl daha az can sıkıcı yapabiliriz” “böyle hissetmen çok yanlış” yerine “bu zor olmalı, daha iyi hissetmen için napabiliriz”
İnkar yerine fikir ayrılığı konusunda anlaşmazlıklar
Bakış açılarını reddetmek yerine bakış açılarına katılmadıklarını ifade etmek “ben öyle söylemedim” yerine “öyle anladığın için üzgünüm, aslında şunu demek istedim..” “neden bahsettiğini bilmiyorsun” yerine “bir de şu açıdan baksan”
Aslında olay, çocuğun farklı bağımsız bir birey olduğunu kabul edip ona saygı duymak ve onu görüyor olup her haliyle kabul etmek. Bu konuda dirençliyseniz, siz de maruz kaldıysanız ya da eşinizin size/ çocuğunuza yapıyor olduğunu düşünüyorsanız psikolojik destek almayı düşünebilirsiniz.
Ebeveynlere yönelik danışmanlık hizmetlerimiz için iletişime geçebilirsiniz.
Güncel yazılar için @psk.busraevcibicak instagram hesabını takip edebilirsiniz.